“Als de nood hoog is, klopt de politie bij ons aan. Anders gaan ze naar het NFI, daar hoeven ze niets te betalen” vertelt Pim Volkers, algemeen directeur en medeoprichter van Verilabs. Dit jonge bedrijf werd in 1999 opgericht en is een zuster van BaseClear; ze delen een pand op het BioSciencePark in Leiden.

Verilabs biedt 3 typen analyses aan: medische, forensische en toxicologische. De focus in Leiden ligt op het forensische werk. “Voor het forensische gedeelte hebben we een accreditatie. Dit houdt in dat het analysewerk met de hoogste zorgvuldigheid wordt uitgevoerd en de resultaten van de tests rechtsgeldig zijn.” Deze rechtsgeldigheid is belangrijk. De klantenkring van Verilabs is namelijk gevarieerd: naast de politie doen advocaten, rechtbanken en particulieren regelmatig een beroep op de diensten van het bedrijf.

Walter van Gils weet alles van de zorgvuldigheid die er bij de forensische analyses komt kijken. Als product specialist forensics is hij onder meer verantwoordelijk voor het bewaken van het kwaliteitssysteem en de richtlijnen. “Ik maak foto’s van alle stappen in het analyseproces, alles moet namelijk perfect volgens de instructies verlopen” vertelt Van Gils.

Genetische tests
Verilabs biedt verschillende genetische tests aan, waarbij BaseClear B.V. verantwoordelijk is voor de praktische uitvoer van deze tests op genetisch materiaal. De vaderschapstest, bijvoorbeeld, kan aan het licht brengen of iemand echt de vader is van een bepaald kind. Dit kan om persoonlijke redenen van belang zijn, maar ook als iemand dit wil bewijzen voor een voogdijregeling. Daarnaast biedt Verilabs een tweelingtest en diverse verwantschapstesten aan.

Een voorbeeld van zo’n verwantschapstest is de Y-test. Van Gils: “Met de Y-test kunnen we achterhalen of mannen afstammen van dezelfde mannelijke lijn. We vergelijken dan verschillende stukken van het Y-chromosoom van 2 vermoedelijke broers met elkaar. Het Y-chromosoom krijg je van je vader, dus voor volle broers moet dit identiek zijn.”

Elke test komt uiteindelijk neer op het vergelijken van DNA-profielen. Simpel gezegd worden deze DNA-fingerprints gemaakt door DNA te zuiveren, waarna specifieke plekken in het genoom in kaart worden gebracht. Van Gils: “Woensdag is testdag. Op deze dag doen we de DNA-extractie, bijvoorbeeld uit wangslijmvlies. Mensen die een test willen ondergaan kunnen dagelijks langskomen. Na verplichte legitimatie nemen wij dan met een wattenstaafje een beetje wangslijmvlies af. We hebben ook thuistests, waarbij mensen zelf thuis een monster kunnen nemen en dit naar ons opsturen. In die gevallen garanderen wij alleen het analyseresultaat.”

Piekenpatroon

Om een rechtsgeldige testuitslag te verkrijgen moet het monster dus bij Verilabs zijn genomen.
Met real-time PCR wordt vervolgens op donderdag gekeken naar de kwaliteit en kwantiteit van het gezuiverde DNA. Aan de hand hiervan stellen de analisten vast hoeveel materiaal ze nodig hebben voor de volgende, cruciale stap. Dit is de PCR waarmee 16 gebieden in kaart worden gebracht die sterk verschillen tussen individuen; zogenaamde merkers. Een merker bestaat uit een bepaalde DNA-sequentie die zich steeds herhaalt (een repeat). Het aantal repeats verschilt van persoon tot persoon.

Het resultaat van de PCR is een piekenpatroon. Elke piek geeft aan uit hoeveel repeats een bepaalde merker bestaat. “Bij de y-test is de kans op een mutatie in een merker 3/1000. Zo gauw 3 pieken afwijken, stellen we vast dat er geen verwantschap is.”

Hoe hoger de piek, hoe groter het aantal repeats waaruit de merker bestaat.

Politie
Maar ook de politie doet soms een beroep op de diensten van Verilabs. Dan wordt er bijvoorbeeld een wattenstaafje met wangslijmvlies van een verdachte aangeleverd, of komt er een object binnen dat op de plaats delict is aangetroffen. Directeur Volkers: “Alleen ik en de productspecialist weten welke zaak aan een object is gekoppeld. Dat is ook nodig; als je bijvoorbeeld een hamer binnenkrijgt, is het belangrijk helder te hebben wat je te weten moet komen. Bijvoorbeeld: wie heeft er een klap van de hamer gehad, of wie hield de hamer vast?” Andere voorwerpen waar je aan kunt denken zijn een bivakmuts, airbags of onderdelen van een revolver. Het is dan aan Verilabs om op te helderen of er een match is tussen het profiel van de verdachte en het profiel dat aanwezig is in de sporen op het object. “Als er geen verdachte in beeld is, spelen we het profiel door aan de beheerder van de DNA-databank.” In deze databank zijn DNA-profielen opgenomen van criminelen.

Orders
De analyses worden uitgevoerd door de analisten van Baseclear; ongeveer 20 man lopen er rond op de werkvloer. Per week runt het bedrijf 15 tot 20 testen in Leiden; dit zijn zowel forensische als medische analyses. Volkers: “We doen bijvoorbeeld analyses in het kader van onderzoek naar taaislijmziekte.” Ook komt er per week een gelijk aantal toxicologische orders binnen. “Het toxicologische werk gebeurt bij onze partner LGC Forensics in Engeland. Zij hebben een geavanceerd toxicologisch laboratorium waar drugstesten gedaan worden” vertelt Volkers.

De laatste 3 jaar zijn Verilabs en BaseClear sterk gegroeid; er is 5 man personeel bijgekomen. Voor groei in de toekomst, is het bedrijf volgens Volkers afhankelijk van Den Haag. “De financieringsstroom naar het NFI moet stoppen, zodat er eerlijke concurrentie kan plaatsvinden.” Mocht het aantal analyses sterk uitbreiden, dan weet Van Gils wel wat er op het lab bij moet komen: een DNA-isolatierobot.

Verilabs Leiden
Vakgebieden: Forensische en medische wetenschappen
Technieken: DNA-isolatie; sequencing
Aantal werknemers: 20
Analyses per week: 15-20

Analist Jeroen Bonnema aan het werk in het forensische lab van Baseclear.

Uit het lab…
De forensische laboratoria van BaseClear B.V.  kom je niet zomaar binnen. “Kijk ik kan er ook niet in” zegt directeur Volkers terwijl hij zijn vinger van een sensor afhaalt die toegang moet verschaffen tot een van deze labs. “Alleen de mensen die het analysewerk doen, mogen het lab in” licht Volkers zijn weigering toe. De vinger van Jeroen Bonnema zou meer succes hebben gehad. Bonnema is al 3.5 jaar werkzaam als analist voor Baseclear en Verilabs. “Ik heb de HLO gedaan, eerst in Tilburg en daarna in Utrecht. Na mijn studie ben ik een tijdje gaan reizen. Mijn tweede sollicitatie bij Baseclear was raak. Het werk bevalt erg goed. Ik neem wangslijmvlies af, isoleer DNA, zet PCR’s in en schrijf rapporten. Ik schat dat ik zo’n 60% van mijn tijd in het lab bezig ben, en 40% achter de pc zit. Naast het werk is er ook veel geregeld. Elke vrijdag lunchen we met zijn allen op kosten van de baas. Ook is er elk jaar een bedrijfsuitje; vorig jaar zijn we nog wezen waterskiën.”