Uit ervaring weten we dat chemische reacties vrijwel altijd toegaan naar een evenwicht, waarbij ofwel alle reagerende stofjes zijn omgezet of waarin een bepaald percentage van die stoffen heeft gereageerd. Haal je een stofje weg of voeg je een ander toe, dan vormt zich opnieuw een evenwicht. Maar er zijn ook reacties die tussen twee evenwichten oscilleren zonder dat je iets aan de condities verandert, zo ontdekte de Russische chemicus Boris Pavlovic Belousov.

Belousov kwam tot die ontdekking toen hij kaliumbromaat, cerium(IV)sulfaat en citroenzuur in verdund zwavelzuur mengde. In plaats van dat het gele cerium(IV) reduceerde naar het kleurloze cerium (III), bleef de oplossing steeds veranderen van geel naar kleurloos en weer terug, net als het metrum van een dirigent.

Volgens de heersende opinie destijds, was zo’n reactie echter ‘onmogelijk’ en daarom wilden de wetenschappelijke tijdschriften Belousovs werk niet publiceren. Gewend aan zijn omgeving – een militair lab – waar alles er aan is gelegen om pas over je resultaat te vertellen als je dat in meerdere experimenten kunt reproduceren, kon hij de ongefundeerde weigering van zijn artikel niet accepteren en verliet de wetenschap. Zo eindigde de carrière van een begaafd Russisch chemicus die ooit was begonnen door als kind een bom te maken om de tsaar mee te onttronen. Anderen pakten zijn werk echter op en ontdekten dat dergelijke oscillaties alleen plaatsvinden als de twee reacties (heen en terug) zich ver van hun evenwicht bevinden en een verschillende snelheid hebben. Op het ene moment heeft de ene reactie het overwicht en maakt veel product aan, waardoor de andere reactie die dit als uitgangsstof heeft weer de overhand krijgt.

[ Extra ]

Zie met eigen ogen dat oscillerende reacties echt bestaan:

Recent is ontdekt dat je met een dergelijk mechanisme zelfs een bacteriekolonie kunt laten knipperen.